Kunstgeschiedenis door museumdirecteuren - 16e en 17e eeuw (online collegereeks)

Directeuren van belangrijke kunstmusea in Nederland nemen je mee in hun fascinaties voor wereldberoemde kunstenaars en de kunstgeschiedenis van de oude meesters uit De Nederlanden. Met de directeuren van o.a. het Rijksmuseum, Mauritshuis en Museum Boijmans Van Beuningen. 

Wil je al tijden kunstgeschiedenis studeren en komt het er maar niet van? Zou je vaker een museum willen bezoeken, maar lukt het steeds niet? Heb je Netflix inmiddels wel uitgespeeld? Schrijf je dan nu in voor deze collegereeks en krijg elf weken les van de grootste kunstkenners in Nederland!

Voor deze nieuwe online collegereeks verwelkomen wij directeuren van de bekendste Nederlandse musea om hun liefde voor oude meesters uit De Nederlanden met ons te delen. Deze reeks is een vervolg op de succesvolle eerste online kunstreeks over moderne en hedendaagse kunst die in de periode van de ‘corona-avondklok’ door een grote groep deelnemers met enthousiasme werd gevolgd. In de hooggewaardeerde reeks leerden we van beroemde museumdirecteuren dat anders kijken, je leert meer te kunnen zien. Er ontstond een prachtig kunstmozaïek van Turner en Van Gogh tot Kaersenhout en Dijkstra. Een belangrijk inzicht uit die reeks was het besef dat de besproken kunstenaars op de schouders van reuzen staan. En die reuzen - de oude meesters uit de 16e en 17e eeuw - komen aan bod in deze nieuwe reeks.

Je krijgt les van de museumdirecteuren van onder meer het Rijksmuseum, Frans Hals Museum,  Boijmans van Beuningen, het Mauritshuis, Centraal Museum Utrecht en het Bonnefanten. Zij delen hun persoonlijke fascinaties voor een kunstenaar en vertellen over de meesterwerken die zij voortbrachten en de periode waarin de werken tot stand kwamen. De directeuren nemen ons mee langs de schoonheid, de betekenis en de invloed van de oude meesters in hun eigen tijd en op latere kunstenaars.

Na het volgen van deze reeks heb je nog meer waardering voor wat een onvoorstelbaar grote schoonheid en vakmanschap schilders uit de 16e en 17e eeuw hebben voortgebracht en zie je welke enorme invloed ze hebben gehad op latere kunststromingen. We starten bij Jeroen Bosch en gaan in vogelvlucht langs meesters uit vooral De Nederlanden en maken soms uitstapjes naar Italië, Spanje en Frankrijk. Leer meer over de technieken, het leven en de invloed van Rembrandt van Rijn, Frans Hals, Judith Leyster, Peter Paul Rubens, Jan Steen en - bijvoorbeeld - Johannes Vermeer en ontdek de betekenis van hun werken.

Het resultaat is een uniek mozaïek van kunstgeschiedenis uit de 16e en 17e eeuw, samengesteld door de top van de Nederlandse museumwereld.

Dit programma is tot stand gekomen in samenwerking met Vereniging Rembrandt en Centraal Museum Utrecht.

Deelnemers over de eerste reeks Kunstgeschiedenis door Museumdirecteuren:

  • Wat een breed scala aan perspectieven, ik sta telkens weer verbaasd hoe eloquent jullie de kunst benaderen!
  • Wat een prachtige inleidingen elke keer weer. Dit zijn wel de leukste avonden van de hele coronatijd. Nooit geweten dat we zulke leuke en inspirerende museumdirecties hebben!

De opzet

De reeks is elf weken te volgen via Zoom op je laptop, je tv-scherm, tablet of smartphone vanuit je eigen huis, bij vrienden of waar je maar wilt. Via de chat en de Q&A stel je live verdiepende vragen over het college en het gesprek dat we aansluitend voeren met onze gasten. De colleges zijn tot twee weken na de laatste aflevering terug te kijken via een speciale link. Alle elf avonden worden live uitgezonden vanuit onze studio in ons eigen schoolgebouw aan het Frederiksplein 54 in Amsterdam. 

De opzet van de elfdelige reeks is een combinatie van college en interactief gesprek via de Q&A met een expert en het publiek. We starten met een ononderbroken college van de hoofdgast van 40 minuten, waarna Bart Rutten een vrije interpretatie geeft van de verbanden met andere te behandelen kunstenaars. Aansluitend stelt hij een reeks verdiepende vragen aan de spreker van de avond waarna moderator van de reeks Laurens Knoop de vragen van het online publiek zal inbrengen. Zo ontstaat een levendig interactief gesprek met alle betrokken. Deze aanpak leidde tot groot enthousiasme in de eerste reeks - voor zowel de spreker als de deelnemers.

Deze nieuwe vorm van kunstbeleving, zorgt voor een onvergetelijke ervaring waarin je samen van kunst geniet, en leert over de inhoud en de betekenis ervan.

Bestel je ticket

Het programma

Ann Demeester The School of Life thumbnailCollege 1. Ann Demeester, Frans Halsmuseum - over Frans Hals en Judith Leyster

De geweldige spreker en kunstexpert Ann Demeester opent onze nieuwe reeks Kunstgeschiedenis door museumdirecteuren. Dit is haar laatste jaar als directeur van het beroemde Frans Halsmuseum in Haarlem. Ze wordt hierna de nieuwe directeur van het gerenommeerde Kunsthaus Zürich. Ze neemt ons mee naar twee belangrijke schilders uit de 17e eeuw: Frans Hals natuurlijk, en ook Judith Leyster wiens reputatie nog steeds groeit. 

Judith Leyster was een Nederlandse schilder uit de 17e eeuw die zich vooral in genrestukken specialiseerde, schilderijen van dagelijkse taferelen. Als een van de weinige vrouwelijke schilders in de Nederlanden tijdens de Gouden Eeuw was zij ook het enige vrouwelijke lid van het Haarlemse schildersgilde.

Frans Hals geldt als een van de belangrijkste Oude Hollandse Meesters. De Antwerpse kunstschilder werkte bijna zijn hele leven in Haarlem en werd vooral bekend door zijn levendige en kleurrijke schuttersstukken (groepsportretten van de leden van een schuttersgilde) en afbeeldingen van tijdgenoten. 

Sjarel Ex

College 2. Sjarel Ex, Museum Boijmans van Beuningen - van de Nederlanden tot Denemarken en weer terug naar Rotterdam

Sjarel Ex, de directeur van Museum Boijmans van Beuningen, is een van de nestors van de Nederlandse kunstwereld en dat blijkt direct als hij het woord neemt. Hij trad op bij de eerste kunstreeks over moderne kunst en zijn college over Cyprien Gaillard maakte grote indruk. Naast kenner van hedendaagse kunst, is Ex ook verantwoordelijk (geweest) voor twee belangrijke oude-meester-collecties, en is hij directeur van het museum met de meest internationale oude-meesters-verzameling in Nederland. Nu neemt hij ons dan ook mee naar een groot aantal bekende en minder bekende werken uit deze collectie, en schotelt hij ons verrassende verbanden voor.

We reizen in zijn college van de Nederlanden naar Denemarken en weer terug naar Rotterdam. Onderweg staan we stil bij werken van, bijvoorbeeld, Bosch, Geertgen, St. Jans, Van Dijck, Rubens, Jordaens, Fabritius en de Deense school. Ook maken we alvast kennis met kunstenaars die in latere colleges uitgebreider worden behandeld, zoals Van Eyck, Bruegel en Rembrandt en deelt Ex enkele geheimzinnige fascinaties van hemzelf met ons! 

Manfred Sellink The School of LifeCollege 3. Manfred Sellink, Museum voor Schone Kunsten in Gent – over Jan van Eyk en Peter Bruegel

Voor het derde college geven we het podium aan de fantastische spreker Manfred Sellink, directeur van het Museum voor Schone Kunsten in Gent. Hij neemt ons mee terug naar de basis van de faam van Oude Meesters uit de Nederlanden: Het Lam Gods van Jan van Eyk, uit de 15e eeuw. Ook legt hij de verbinding met die andere zo invloedrijke schilder Pieter Bruegel. Laten we zijn college ‘Van Eyck tot Bruegel’ noemen, een klassieke titel die recht doet aan de start van de ‘revolutie’ van de kunsten in het noordwesten van Europa.

Jan van Eyck - 1390 - was een kunstschilder uit de renaissance die vooral in Brugge werkte. Als schilder van de Bourgondische hertog Filips de Goede en werkend voor het flamboyante hof en de rijke inwoners van steden als Brugge en Gent, stak hij ver uit boven zijn tijdgenoten. Met zijn weergaloze techniek, wetenschappelijke kennis en ongeëvenaarde observatievermogen tilde Van Eyck de olieverfschilderkunst tot ongekende hoogten en bepaalde hij de koers van de Westerse schilderkunst.

Pieter Bruegel werd omstreeks 1525 geboren en is ook een van de grote invloeden op de latere meesters uit de Nederlanden. Vanaf 1551 werkte hij in Antwerpen, reisde hij drie jaar door Italië en maakte tal van uitstappen in de Zuidelijke Nederlanden. Vanaf 1562 woonde hij in Brussel, dichtbij het hof. Eerst maakte hij vooral landschappen, maar later overheersten schilderijen en tekeningen met godsdienstige, moraliserende of satirische onderwerpen. Door de laatste twee onderwerpen verwierf hij de bijnaam 'Boeren Bruegel'.

Arnoud Odding The School of LifeCollege 4. Arnoud Odding, Rijksmuseum Twenthe - over Artemisia

In het vierde college maken we met gastspreker Arnoud Odding van het Rijksmuseum Twenthe een uitstapje naar Italië. Met een goede reden: de fenomenale schildermeester Artemisia. Haar werk en leven zijn recent herontdekt en zij vertegenwoordigt een belangrijke schakel in de ontwikkeling van 17e-eeuwse barok. Binnenkort opent de tentoonstelling over haar werk met een unieke verzameling in het Rijksmuseum Twenthe. 

Het is de herontdekking van een vrouwelijk icoon, een kunstenaarsdochter, een uitstekende (portret)schilder met een bijzonder leven. Oddings college gaat niet alleen over haar prachtige werk, maar net zo goed om de verschillen en overeenkomsten tussen de tijd van Artemesia en onze hedendaagse blik. Wat zeggen de biografie en werk over haar tijd, en wat zegt ons begrip daarvan over die van ons? Hoe kunnen wij Artemisia’s schilderijen lezen?

Martine Gosselink The School of LifeCollege 5. Martine Gosselink, Mauritshuis - over Johannes Vermeer

Voor het vijfde college geven wij de vloer aan Martine Gosselink van het prachtige Mauritshuis. Zij zal zich vooral richten op de fenomenale Johannes Vermeer. En daarnaast zullen ook andere topstukken uit het Mauritshuis langskomen, zoals die van Rembrandt. Gosselink staat erom bekend om onderbelichte zaken uit de Nederlandse canon te berde te brengen.

Johannes Vermeer (1632 - 1675) woonde zijn hele leven in Delft en liet een klein oeuvre na: we kennen maar 36 schilderijen van zijn hand. Het Mauritshuis bezit drie schilderijen van Vermeer, Het Meisje met de Parel is de beroemdste. Vermeer had een voorkeur voor tijdloze, ingetogen momenten. Zijn schilderijen onderscheiden zich door een subtiel kleurgebruik, verbijsterende lichtgehaltes en sublieme composities. 

Imara Limon The School of LifeCollege 6. Imara Limon, Amsterdam Museum - over slavernij in de 16e en 17e eeuw

Als conservator bij het Amsterdam Museum neemt Imara Limon ons tijdens het zesde college mee in het proces van het verruilen van de ‘Gouden Eeuw’ voor het meer beschrijvende zeventiende eeuw. In de ogen van de machthebbers was het een gouden tijd, maar het koloniale systeem van diepe ongelijkheid werkt nog steeds door in de samenleving. Limon laat zien hoe het Amsterdam Museum ruimte maakt voor meerdere perspectieven, bijvoorbeeld door hedendaagse makers te laten reflecteren op de museumcollectie.

TaCollege 7. Taco Dibbits, Rijksmuseum Amsterdam - over Rembrandt van Rijn

Het zevende college is in naam en faam het hoogtepunt van de kunstreeks. Taco Dibbits, directeur van het Rijksmuseum, stapt met ons in de wereld van Rembrandt. Natuurlijk zal hij zijn licht even laten schijnen op de Nachtwacht, maar we gaan ook leren over andere topstukken van de grootmeester, zoals De Staalmeesters, die in het museum te bewonderen zijn. En passant krijgen we inzicht in zijn tijdgenoten en de context waarin hij zijn grootste kunst voortbracht.

Rembrandt van Rijn werd geboren in 1606 en geldt als een van de grootste schilders en etsers in de Europese kunst, en als de belangrijkste Hollandse meester van de 17e eeuw. Rembrandt vervaardigde in totaal ongeveer driehonderd schilderijen, driehonderd etsen en tweeduizend tekeningen. Zijn bijzondere beheersing van het spel met licht en donker, waarbij hij vaak scherpe contrasten gebruikte om zo de toeschouwer de voorstelling binnen te voeren, leidde tot levendige scènes vol dramatiek.

Janelle Moerman The School of LifeCollege 8. Janelle Moerman, Museum Prinsenhof Delft - over de Delftse meesters

Janelle Moerman, directeur van Museum Prinsenhof Delft, heeft het in het achtste college natuurlijk over de Delftse meesters uit de 17e eeuw, zoals Michiel van Mierevelt, Cornelis Jacobsz. Delff en Pieter de Hooch. Deze schilders hadden een innovatieve kijk op perspectief, ruimte en licht en hebben daarmee velen anderen beïnvloed. 

Na 1650 worden in Delft prachtige interieurstukken geschilderd, met intieme huiselijke scènes en binnenplaatsjes. Door het gebruik van warme kleuren, doorkijkjes en de natuurlijke lichtinval creëren de Delftse schilders een sfeer die karakteristiek is voor de bloeiperiode van de Delftse schilderkunst. Vooral Pieter de Hooch was grondlegger van deze vernieuwing.

Peter Schoon The School of LifeCollege 9. Peter Schoon, Dordrechts Museum, over Aelbert Cuyp en de Engelse meesters

In het negende college met Peter Schoon, directeur van het Dordrechts Museum, gaan we de zee op en over. Hij neemt ons mee naar de landschappen van Aelbert Cuyp en laat zien welke invloed deze Dordtse schilder had op de Engelse schilderkunst, en met name op Engelands bekendste romantische kunstenaar: William Turner. 

Zonovergoten landschappen met paarden, ruiters en koeien die kalm voor zich uitstaren. Aelbert Cuyp (1620 – 1691) werd er wereldberoemd mee, al was dat pas na zijn dood. In de 18e en 19e eeuw werd zijn werk een regelrechte rage in het buitenland, vooral in Engeland.

J.M.W. Turner (1775-1851) was een van de grote bewonderaars van Cuyp. Hij bezocht Dordrecht meerdere malen, maakte er talloze schetsen en schilderde een beroemd gezicht op de stad. Hij werd wereldberoemd door zijn expressieve kleurgebruik, fantasierijke landschappen en turbulente marineschilderijen.

Stijn Huits the School of lifeCollege 10. Stijn Huijts, Het Bonnefanten, over Grayson Perry en ambacht

In het tiende college is het tijd voor wat anders. Stijn Huijts, directeur van het Bonnefantenmuseum in Maastricht, legt de link tussen de 16e- en 17e-eeuwse kunst en onze tijd. Dit doet hij door het werk van de hedendaagse Britse kunstenaar Grayson Perry centraal te zetten en het belang van ambacht te laten zien. Het Bonnefantenmuseum heeft van Grayson Perry onder andere een groot gietijzeren schip in bezit: The Tomb of the Unknown Craftsman. Met dit werk heeft Perry een monument opgericht voor de onbekende ambachtsman in de vorm van een grafschip. Het schip is een ode aan kunst die gewaardeerd wordt om haar kwaliteit, zonder dat men weet wie de maker is. Aan de hand van Perry bespreekt Stijn Huijts ook de ambacht uit de 16e- en 17e-eeuw. Want we staan op de schouders van reuzen, zoals Newton ooit schreef, ook in de kunst. En lang niet al deze reuzen kennen we bij naam.

Grayson Perry (1960) is een kleurrijk figuur in de kunstwereld. Hij is een van de bekendste hedendaagse Britse kunstenaars. In 2003 won hij de prestigieuze Turner Prize en dit jaar ontvangt hij de Erasmusprijs. In zijn werk worden esthetische vraagstukken met betrekking tot schoonheid en ambachtelijkheid scherp uitgespeeld in relatie tot sociale en maatschappelijke thema's.

Bart Rutten The School of LifeCollege 11. Bart Rutten, Centraal Museum Utrecht, wrap-up

De wrap-up van de collegereeks wordt verzorgd door Bart Rutten, mede-interviewer en initiatiefnemer van deze reeks en directeur van het Centraal Museum Utrecht. Bart Rutten haalt de belangrijkste thema’s uit de eerdere colleges terug, verbindt de verschillende perspectieven aan elkaar en vult ze aan met belangrijke schilders uit de Utrechtse traditie en andere kunstenaars die niet aan bod kwamen. Zo eindig je met meer begrip van de dwarsverbanden en zie je in waarom al deze kunstenaars nu nog steeds zo ongelooflijk relevant zijn. Waarbij op voorhand Utrechtse zeventiende eeuwse grootmeesters als Wtewael en de caravaggisten als Honthorst en Baburen niet mogen ontbreken.

De sprekers, musea en interviewers

Wil je meer weten over de directeuren, hun musea en de interviewers van de reeks? Kijk dan hier voor meer informatie.

Lees meer

Partners

Dit programma is tot stand gekomen in samenwerking met Vereniging Rembrandt en Centraal Museum Utrecht.

Het Centraal Museum Utrecht beheert meer dan 60.000 kunstobjecten. Het museum bestaat sinds 1838 en is daarmee het oudste stedelijke museum van Nederland. Het museum beheert een gevarieerde verzameling kunst, stadsgeschiedenis, mode en toegepaste kunst

De Vereniging Rembrandt is een vereniging van 16.000 kunstliefhebbers die gezamenlijk meebouwen aan kunstcollecties die met iedereen kunnen worden gedeeld. Dat doet zij door onze musea te helpen bij het aankopen van kunst op het allerhoogste niveau, het uitvoeren van collectiegerelateerd onderzoek en het restaureren van kunstschatten die anders zouden wegkwijnen in het depot.

Een deel van de opbrengst van dit programma gaat naar Vereniging Rembrandt en wordt gebruikt voor de verrijking van het kunstbezit van musea in Nederland. 

Praktische informatie

Voertaal: Nederlands
Soort: 11-delige online collegereeks
Data: Les op elke dinsdag van 28 september t/m 7 december
Tijd: 20:00 – 21:30
Locatie: Zoom
Terugkijken: Elke donderdag ontvang je in de loop van de dag de terugkijk-link. Je kan alle colleges terugkijken tot twee weken na het laatste college.

Problemen met bestellen? klik hier om te bestellen direct via Eventbrite!

Koop je tickets voor
Kunstgeschiedenis door museumdirecteuren - 16e en 17e eeuw (online collegereeks)

€ 199,-

wat:
Collegereeks
wanneer en waar:
  • 28 Sep - 7 Dec 2021