Akil Sagligi Nedir?

Beyinlerimiz günlük işleyişlerinde o kadar sessiz ve verimli çalışırlar ki zihinsel olarak iyi hissetmenin aslında ne kadar sıra dışı ve karmaşık bir başarı olduğu gerçeğini gözden kaçırabiliriz. Sağlıklı durumdaki bir zihin, açık görüşlü ve amacına odaklanmış halimizi sürdürmek için arka planda neredeyse mucizevi bir dizi manevrayı durmaksızın gerçekleştirmekle meşguldür.

Akıl sağlığını (ve dolayısıyla tam zıddını da) daha iyi takdir edebilmek adına en iyi şekilde işleyen bir zihinde olup bitenlerin bir kısmına şöyle bir göz atabiliriz:

 ruh saglg nedir 1

– İlk ve en öncelikli olarak sağlıklı bir zihin düzenleyen bir zihindir. Binlerce başıboş, dramatik, rahatsız edici, hatta dehşet verici düşüncenin arasından hayatımızı verimli bir şekilde yönlendirebilmemiz için gereken belirli düşünceleri ve duyumları özellikle ayıklamayı başaran bir organdır.

– Bu düzenleme ayrıca artık bizim için faydalı bir amaca hizmet etmeyi bırakan ve bize ne kadar rezil ve iğrenç olduğumuzu tekrarlayıp duran cezalandırıcı ve eleştirici yargıları zihnimizden uzak tutmayı da içerir. Yeni bir iş görüşmesine gittiğimizde ya da özel biriyle randevudayken sağlıklı bir zihin değersizliğimiz konusunda ısrar eden iç seslerimizi dinlemeye bizi zorlamaz. Kendimizle de tıpkı bir arkadaşımızla konuştuğumuz şekilde konuşmamıza izin verir.

– Aynı zamanda sağlıklı bir zihin haksız kıyaslamanın çekimi karşısında direnir. Başkalarının başarılarının sürekli olarak cesaretimizi kırmasına ve bizi tatsız bir yetersizlik duygusu içine sıkıştırmasına izin vermez. Kendi koşullarımızı aslında çok başka koşullarda yetiştirilmiş ve başka yaşam deneyimlerinden geçmiş insanlarınkiyle sürekli kıyaslayarak bize işkence etmez. İyi çalışan bir zihin, kendi doğasında sürekli bir kusur bulmanın zalimliğini ve beyhudeliğini fark edebilir.

– Bunun yanı sıra sağlıklı bir zihin korkularımızı makul bir şekilde yönetir. Teoride endişelenebileceğimiz sayısız şey olduğunu bilir: kan damarlarımızdan biri tıkanabilir, bir skandalımız patlak verebilir, bindiğimiz uçağın motorları bozulabilir… ancak böyle bir zihin bir ihtimal olabileceklerle büyük ihtimalle olabilecekler arasındaki ayrımı yapabilir ve korkunç şeylerin ya muhtemelen olmayacağına ya da olsalar bile onlarla başa çıkılabileceğine dair bir güvenle kaderin getirebileceği daha çılgın olasılıklar konusunda huzurumuzu koruyabilmemizi sağlar. Sağlıklı bir zihin felaket senaryolarından kaçınır: kendisi ve felaketler arasında çok dik ve kaygan bir yamaç değil, geniş ve sağlam taş basamaklar olduğunu bilir. 

– Sağlıklı bir zihnin güvenle kapanan demir kapılarla ayrılan bölmeleri vardır. İhtiyacı olduğunda bazı şeyleri o bölmelere ayırabilir. Her düşünce her ana ait değildir. Babaannemizle sohbet ediyorsak, zihnimiz bir önceki geceye dair erotik fantezilerimizin imgelerini uzak tutar; küçük bir çocuğa göz kulak oluyorsak hayata ve insanlara dair daha kötümser ve şüpheci düşüncelerimizi bastırabiliriz. Bir trenin önüne atlamak ya da keskin bir bıçakla kendimize zarar vermek gibi atipik düşünceler tekrar eden saplantılardan çok bir anlığına zihnimizden gelip geçen kısa flaşlar olarak kalabilirler. Sağlıklı bir zihin sansür tekniklerinde ustalaşmış bir zihindir.

– Sağlıklı bir zihin kendi uğultusunu gerektiği durumlarda dışarıdaki dünyaya odaklanmak adına susturabilen bir zihindir. O sırada etrafında olan şeylere ve kişilere dikkatini verebilir ve onlarla ilişkilenebilir. Hissedebileceği her şeyi o anda hissetmek zorunda değildir. İyi bir dinleyici olabilir.

– Sağlıklı bir zihin insanlardan gerektiği kadar şüphe etmekle insanlığa duyulan temel bir güveni bir arada yaşayabilir. Bir yabancıya güvenmek konusunda iyi düşünülmüş bir risk alabilir. Hayatın hep en kötüsünü getireceğini varsayarak yeni tanıdığı biriyle iyi bir şeylerin yaşanma olasılığını yok saymaz.

– Sağlıklı bir zihin nasıl umut edileceğini bilir, devam etmek için birkaç küçük nedeni belirler ve onlara inatla tutunur. Yılgınlığın, öfkenin ve üzüntünün her zaman hayatın bir parçası olduğuna kendisini hazırlar. Ancak tahammül edebilmek adına olumsuzlukları parantez içine almayı bilir. Hala güzel ve iyi olan bir şeyler bulup onlara tutunabilir. Takdir etmeyi hatırlar; her şeye rağmen sıcak bir banyo, kurutulmuş meyveler ya da bitter çikolata, bir arkadaşla sohbet ya da iş yerinde tatmin edici bir gün için heyecanlanabilir. Öfke ve umutsuzluktan yana en makul argümanların bile kendisini susturmasına izin vermez.

Sağlıklı bir zihnin bazı özelliklerini belirlemek, kötü hissettiğimiz zamanlarda neyin yolunda gitmediğini belirlememize yardım eder. Ruhsal hastalığın aslında fiziksel hastalıklar kadar yaygın ve bir o kadar olağan olduğunu kabul etmeliyiz. Gerçek akıl sağlığı en yetkin ve anlamlı yaşamda bile ne kadar çok sağlıksızlığın bulunabileceğini açık yüreklilikle kabul etmeyi gerektirir. Bu yüzden de akıl sağlığımız söz konusu olduğunda uzman desteği almak konusunda bir göğüs enfeksiyonu ya da diz ağrısına kıyasla daha fazla tereddüt etmemiz ve kendimizi sevgi ve anlayışa layık görmememiz için hiçbir neden yoktur.

 

 

Recent entries