Kariyer Krizleri Üzerine

 

1700’lerde, Batı Avrupa’da, tercih edebileceğiniz 400 kadar farklı meslek kolu vardı. Bugünlerde bu sayı yaklaşık 500,000 civarında. Hayatta ne yapacağımız konusunda bazen biraz kafa karışıklığı yaşamamıza çok da şaşırmamak gerek. 

Tarihin büyük bir kısmında, insanların çoğunluğu bu yaşamın, kendimizi gerçekleştirmek için tek şansımız olmadığına inandılar. Ölümden sonra, dünyada yaptığımız hataları telafi edebileceğimiz başka hayatlar da olacaktı. Kariyer kaygısı, biraz da, sonraki hayatlara inanmayı bırakmamızdan kaynaklanır.

 kariyer krizi 1

Ortalama bir hayat yalnızca 600 bin saat uzunluğundadır. Duyurucu bir meslek seçebilmek korku ve telaş ile kendini tanıma ve sabrın makul bir bileşimini gerektirir.

Mutluluk konusundaki umutlarımız İş ve Aşk hayatımız etrafında şekillendiririz. Buna rağmen, her iki konuda da eyleme geçmeden önce yöntemli bir plan kurmayı, kendimizi bütünüyle anlamaya çalışmayı, yorulmaksızın kendimizi eğitmeyi ve terapiye gitmeyi red ederiz. Özellikle de yanlış alanlarda içgüdülerimize gereğinden fazla bel bağlarız.

Bazen, işimiz konusunda bizi neyin tatmin edeceği konusunda emin olmadığımız halde kolayca hayal kırıklığı yaşarız. Neyin doğru olabileceğinden çok neyin yanlış olduğunu biliriz; memnuniyetsizliğimiz avaz avaz bağırırken onu duymak için kulak kabarttığımızda bizi açık ve net bir doğrultuya yönlendirmeyi red eder.

 kariyer krizi 2 

İlişkiler konusunda olduğu gibi, diğer insanların da yaptıkları işlerden mutsuz olmalarından büyük bir rahatlama duyarız. Bu kötü insanlar olduğumuz anlamına gelmez. Yalnız hissetmemek çok önemli, onurlu bir tesellidir hepimiz için.

Kariyer krizi, Pazar öğleden sonrası, genellikle saat 5 civarında, hafta sonu ile özdeşleştirdiğimiz belirsiz umutlar ve sınırsız olasılık duygusu bizi bekleyen haftanın soğuk gerçekliği ile karşılaştığında doruk noktasına ulaşır. Çaresizliğimizin şiddeti, boşa giden potansiyelimizin boyutlarını da gözler önüne serer.

Kariyer kaygısı, boşa gitmemek için zihinlerimizde çırpınıp duran gizli yeteneklerimizdir.

 kariyer krizi 3

Yaşamın modern anlamı: en derin tutkularımızın, başkalarının faydalanacağı ve burjuva bir yaşam tarzı için yeterli gelir sağlayacak biçimde dışa vurulması gerektiğidir. Bu çaba çok büyüktür, çok güzeldir ve sırf çetrefilli oluşu için bile ciddi bir saygıyı hak eder.

İşten yalnız para kazanmakla yetinmeyip, sıra dışı bir biçimde işimizden mutlu olmayı da hedeflemek henüz yakın tarihte ortaya çıkmış bir durumdur. Bu fikir, atalarımızdan pek çoğuna, özellikle de hayatları boyunca hiç çalışmamış aristokratlara ve hayatları boyunca çalışmamayı dilemiş işçi sınıfına kim bilir ne kadar tuhaf görünürdü. Mutlu iş, burjuvazinin dahiyane, kötücül icadıdır.

 

kariyer krizi 5 

Yeteneklerimizin a) bize para kazandırmadığı b) bütün vaktimizi ayırmadığımız c) hobiden ibaret oldukları sürece gerçek olmadıkları düşüncesi, kariyer krizimizi körükler. Bu tür dogmalar, en azından sorgulamaya açıktır.

Hayali ölüm tarihimizi ortalama yaşam süresine denk getirip bu tarihten çok daha önce hayatımızın sonlanabileceğini, uzun yıllar gittikçe artan hastalıklar yaşayacağımızı, sevdiklerimizin ölümünün acısını ve dehşetini yaşayacağımızı, artık dünyayı yuvamız gibi göremeyeceğimizi ve utanç verici mesane problemlerinden mustarip olacağımızı unutarak önümüzde uzun yıllar varmış gibi kendimizi rahatlatırız. Başka bir deyişle: ne kadar az vaktimiz kaldığı konusunda yararlı bir panikten kendimizi mahrum bırakmamalıyız.

kariyer krizi 6 

Sonuçlarının ne kadar hayati olabildiği düşünülürse, kariyer danışmanlığının da Ortaçağ’da yürütülen beyin cerrahi uygulamaları kadar gelişigüzel, özensiz ve amatörce olması akıl alır şey değildir. 

Pek çoğumuz, 18 yaşındaki tecrübesiz benliklerimizce aceleyle ve bilgisizce  yapılmış seçimlerin yarattığı kariyer kafeslerinde esir olmuş durumdayız.

Ütopik bir dünyada 5 yaşından 18 yaşına dek, haftada bir saatle başlayıp okulun son yılında üç saate çıkan derslerde “Büyüdüğümde ne olmak istiyorum?” sorusuna cevap arardık.

 kariyer krizi 7

Yeteneklerinizin ve eğilimlerinizin dünyanın ihtiyaçlarıyla buluştuğu yer hayattaki nihai hedefimizi koyduğumuz yerdir.

Üniversiteden arkadaşlarınızın çalıştığı ama sizin kesinlikle hiç ilgi duymadığınız 10 işi listeleyin. Neden istemediğinizi de listeye ekleyin. İş hayatındaki kimliğinizin özelliklerini anlamaya buradan başlayabilirsiniz.

Her şeyden çok istediğimiz şey anlamlı bir iştir; yani başkalarının acısını ortadan kaldıran ya da mutluluklarını artıran bir iş.

 kariyer krizi 8

İşinizi anlamlı bulduğunuzda, asgari ücrete denk bir gelir karşılığında bile hayatınızı ortaya koymaya hazır olursunuz. Eğer hiçbir anlamı olduğunu düşünmüyorsanız milyonlar için çenenizi yorarsınız. Askerler ve bankacılar arasındaki fark gibi.

Kıskançlık, rahatsız edici ve utanç verici bir duygu olsa da gizli kalmış tutkularınız konusunda önemli ipuçları verir. İşi sizde kıskançlık uyandıran tanıdığınız herkesi not edin. Kıskanç duygularınızı analiz ederek idelinizdeki mesleğin yavaş yavaş resmini oluşturabilirsiniz. Bir Kıskançlık Günlüğü tutun..

Kariyerlerimizde hiçbir değişiklik yapmamamızın nedeni sıklıkla muazzam devrimleri hedeflerken evrimlerin rolünü göz ardı etmektir. Oysa haftada bir akşam alınan bir kurstan dahi yepyeni bir kariyer doğabilir.

 kariyer krizi 9

İnsanlar, genellikle işlerini maaşları ya da ofis politikaları yüzünden bırakmazlar. Artık öğrenecek bir şeyleri kalmadığında bırakırlar.

Çocuklukta bizi en çok mutlu eden uğraşlarımıza geri dönüp bakmak önemlidir çünkü o dönemde, hayatımızın ilerleyen yıllarında çalışma hayatımızda serpilmemize engel olan iki büyük kaygıdan muafızdır: para kazanma ihtiyacı ve statü endişesi. Gerçek başarı, 50 yaşımızdayken geri dönüp 5 yaşında bizi eğlendiren şeylere bakmanın bir yolunu bulmaktır.

Tüm ebeveynler istemeden (ya da isteyerek) bazı mesleklerin çocukları için uygun olmadığı izlenimini yaratırlar: bazı işler mevkice aşağı ya da çok yüksektir; bazı mesleklerse bizim ailemizde yapılmayan türdendir. Akla yatkın olabilecek ancak ailelerimiz tarafından (psikolojik anlamda) masadan kaldırılmış 10 meslek üzerine düşünün.

kariyer krizi 10 

Kölelik, Batı Avrupa’da 15. yüzyılda sona erdi. Ancak bilinç dışımızda psikolojik bir kategori olarak varlığını sürdürüyor. Bu tür şeylerin yok olması birkaç bin yıl sürer. Başarmayı hak ettiklerimiz konusunda bu ölçüde alçak gönüllü davranmamızın sebebi genellikle budur.

Hayattaki başarımızın büyük ölçüde bize okulda asla öğretilmeyen, kulağa saçma kişisel gelişim rehberlerinin artığı gibi gelen yine de ne ölçüde cesaret göstereceğimizi (en azından yarısı kadar) belirleyen ÖZGÜVENE bağlı olması hiç komik olmadığı gibi son derece önemlidir ve bizi alçakgönüllü olmaya iter.

 kariyer krizi 11 

Özgüven daha standart, nazik yollarla elde edilemiyorsa, ölüm, bizi korkutup üretkenliğe yöneltecek bir kaynak olarak her zaman yanımızdadır.

Değişim, harekete geçememe korkumuz bir hata yapma konusundaki felç edici korkumuzu aştığı zaman başlar.

PARA, YARATICILIK, SAYGI, İSTİKRAR. Sizin için önemine göre sıralayın.

kariyer krizi 12 

Mümkün olan meslekler hakkındaki bilginizin ne kadar zayıf olduğuna dikkat edin. Bunun nedeni, sanatın (özellikle de filmlerin) zararlı bir etkisinin spot ışıklarını ısrarla hep aynı yerlere tutmasıdır: doktor, avukat, politikacı… Kaç kişi, lojistik dünyası hakkında yapılmış henüz hiçbir televizyon dizisi olmadığı için bu mesleğe eğilme fırsatını kaçırmıştır kim bilir.

Kariyer değişikliğini düşündüğümüzde genellikle bilhassa şaşıracağını hatta belki de güceneceğini tahmin ettiğimiz bazı arkadaşlarımızı düşünerek geri dururuz. Kariyer değişikliği, bir bakıma arkadaş çevremizi yeniden düzenlemeyi de içerebilir.

Müstakbel çalışan benliklerimiz matruşkaya benzer. Her birimizin içinde tamamıyla gerçekleştirilmesi mümkün olan en azından beş farklı çalışan benlik gizlidir. Hepimiz, boş yere tekil kimlikler arayan çoğul benlikleriz.

kariyer krizi 13 

Büyük bir kağıt parçasına şimdi bulunduğunuz yere nasıl geldiğinizi bir nehir biçiminde gösteren bir harita yapın; ana akıntıyı besleyen akarsu kollarını ve işlerin engellendiği ya da başarısız olduğu barajları çizin.

Başarısız olduğunu görmede en çok isteyeceğiniz birini ve onun yaptığı işi düşünün? Burada bazı ipuçları bulabilirsiniz.

İş konusundaki korkularınızın bir listesini yapın. Bu listede şunlar da yer alabilir: Yeterince kazanamayacağım; rezil olacağım; X’I hayal kırıklığına uğratacağım; sıkılacağım; topluma bir katkıda bulunamayacağım; yeteneklerimi ve potansiyelimi hakkıyla kullanamayacağım. Her birinin ciddiyetine 1-10 arasında bir puan verin.

 kariyer krizi 15

Bir palyatif bakım hemşiresi, ölmekte olan hastaların en büyük pişmanlığının, başkalarının onlardan beklediği bir hayatı değil kendilerine karşı dürüst oldukları bir hayatı yaşayacak cesareti bulamayışları olduğunu anlatır.

Yapmak isteyebileceğiniz işeri düşünmeyi bırakın ve o işlerdeki nitelikleri düşünmeye başlayın. Kısacası, ‘grafik tasarımcı’ ya da ‘öğretmen’ değil “yaratıcılık”, “liderlik”, “anlam”, “sakinlik”, “takım ruhu” gibi kelimelere odaklanın.

Önümüzde iki görev vardır: ebeveynlerimizle iyi geçinmek ve sevdiğimiz bir işi yapmak. Ebeveynler bu seçimi olduğundan daha zor hale getirmemeliler.

Kariyerim hakkında ters gitmesinden en çok korktuğum şey: Yeterince para kazanamayacağım; yeterince yaratıcı olamayacağım; topluma bir katkıda bulunamayacağım; kayda değer biri olmayacağım. Aciliyetine göre sıralayın.

 kariyer krizi 16

Bu konulardan hangisinde nispeten daha iyisiniz?: rakamlar, kelimeler, görseller, insanlar?

Annem/babam bana iyi bir kariyerin …. olduğu izlenimini kazandırdılar … Keşke annem /babam asıl … olmama yardım etselerdi.

Başarılı olma ihtimali gerçekten korkutucudur. Kim ya da hangi deneyim başarıyı hak etmediğinizi hissettirmiş olabilir?

Bir planımızın olmaması bizi hızlıca başkalarının insafına bırakır.

Yaratmak; yardım etmek; hizmet sağlamak; öğretmek; tasarlamak; inşa etmek; para kazanmak; Her birine 10 üzerinden bir puan verin.

Yedi arkadaşınıza bir mail atarak onlara bir deney yürüttüğünüzü ve bu yüzden şu anda yapmakta olduğunuz meslek dışında size uygun olacağını düşündükleri beş mesleği sormanız gerektiğini yazı.

Her başarılı işletmenin özünde birilerinin sorunlarına çözüm bulma amacı vardır: size göre insanlığın en ilginç sorunları nelerdir?

Mutsuz hissettiğimiz her an, doğmayı bekleyen yeni bir iş fırsatı taşır.

 kariyer krizi 17

Hayatın özellikle hangi alanlarında arkadaşlarınız sizin “kılı kırk yardığınızı” düşünürler? Bu yüksek duyarlılığı iş fikirlerinin kazıp çıkarılmayı beklediği bir mahzen gibi düşünün.

Aklınıza gelen en ‘saçma’ iş fikirlerin düşünün: düşündüğünüz kadar saçma olmadıklarını hayal edin. Emerson: ‘Dahilerin zihinlerinde, göz ardı ettiğimiz kendi fikirlerimizi buluruz.’

Bir dükkan işletmem gerekseydi, … satardım.

Mesleki geleceğiniz konusunda fazla kafa yorduğunuzu düşünerek kendinizi hırpalamayın. Bırakın başkaları bu kaygıyı sağlıksız bulsun. Yaşadığınız huzursuzluğa biraz zaman verin; deyim yerindeyse bu huzursuzluğun tadını çıkartın. Her akşam bir saatinizi, hafta sonları da dörder saatinizi bu huzursuzlukla geçirmek için kendinizi hazırlayın.

Hayalini kurduğunuz mesleği henüz bulamamış olmanız asla keşfedemeyeceğiniz anlamına gelmez; yetmiş üç yaşına gelmiş olsanız dahi.

 kariyer krizi 19

Bu kadar zaman harcamış olmanın hiçbir mahsuru yoktur.

İşimiz yoluyla mutluluğu arıyor olmamız oldukça sıra dışıdır. Yeni ve çığır açıcı bir şey yapmak için çıktığımız bu arayış bir uzay yolculuğuna benzer. Bu görevi yerine getirirken bazı kazalarla karşılaşmamız da kaçınılmazdır 

Sevdiğiniz bir işi aramak, sevebileceğiniz tek bir iş olduğu anlamına gelmez. Bu yüzden pişmanlıklar yaşamak her zaman olağandır.

 kariyer krizi 20

Her şeyin yapılmış ve denenmiş olduğunu düşünmek kolaydır: heyecan verici ve aynı ölçüde korkutucu olan ise henüz ancak yolun başında olduğumuz gerçeğidir. İnsan ırkı olarak yeni icatlarla ve yaratıcılıkla dolu yüzlerce yıl bizi beklemektedir.

Ebeveynlerimizin olgun olmayan yönlerinin işlerinden kaynaklandığını düşünme eğilimimiz vardır, bu yüzden onların attıkları mesleki adımları takip etmekten kaçınarak belki de aslında oldukça iyi olabilecek fırsatları kaçırırız. Bu yüzden beğenmesek de yakınlarımızı hafife almamalıyız.

“Yaratıcı endüstrilere” şüpheyle yaklaşın: Bunların “endüstri” olma eğilimleri “yaratıcı” merkezler olma eğilimlerinden daha fazladır. Aynı anda hem yeterince güvenli hem de yeterince yaratıcı olabileceğiniz belki ancak birkaç yer bulunur.

kariyer krizi 21 

İşleri genellikle başlangıçlarına göre yargılarız; bu yüzden de bazı kariyerlere hak etmedikleri zararlar verirken bazılarını da gözümüzde fazla büyütebiliriz. Kariyerin ilk beş yılında nasıl göründüğü ileride nasıl görüneceği ile tamamen alakasız olabilir. En iyi işlerin, hiç de parlak bir başlangıçları olmamıştır.

Biraz kendimizi toparlama ve pişmanlık kavramına itibarını iade etme zamanı: elbette asla gerçekleştiremeyeceğimiz şeyler olacak… Partilerde ince bir melankoli ile ‘neler yapıyorsun?’ diye değil, ‘neler yapmış olmayı dilerdin?’ sorusunu sorarak teselli edici bir atmosfer oluşturmaya çalışın.

 

Recent entries