Arkadasligin Amaci Nedir?

Arkadaşlık, varoluşun en önemli parçalarından biridir ama aynı zamanda bizi düzenli olarak en çok hayal kırıklığına uğratan gerçeklik de yine arkadaşlıktır.

Birinin evinde yemek davetindesiniz: etkileyici bir sofra var ve belli ki ev sahipleri oldukça zahmete gitmişler. Fakat sohbet son derece dolambaçlı ilerliyor ve gerçekten ilgimizi çekmiyor. Konu, belirli bir havayolu şirketinin uçuş sırasındaki servis hizmetinin başarısızlığından vergi kanunu hakkındaki hararetli bir tartışmaya atlıyor. Ev sahiplerinin niyetleri son derece iyi olsa da sıklıkla, tüm bu gösterinin amacının ne olduğunu merak ederek eve dönüyoruz.

 arkadaslk amac 1

Arkadaşlığın sorunun kökeni, kulağa tuhaf gelen bir yerde aranabilir: bir amaç duygusundan yoksun olmakta. Arkadaşlık konusundaki girişimlerimiz rüzgara kapılmaya eğilimlidir çünkü toplum olarak arkadaşlığın amacının ne olduğuna dair açık bir tablo ortaya koyma görevine karşı direnç gösteririz.

Sorun şudur ki bizler arkadaşlığın bir amacı olduğunu iddia etme düşüncesinden haksızca rahatsız oluruz, çünkü amaç dediğimiz şeyi en kötü ve şüpheci niyetlerle bağdaştırırız. Oysa bir amaç, arkadaşlığı mahvetmek zorunda değildir, aksine bir arkadaşlığın amacının ne olduğunu ne kadar iyi tanımlarsak hayatımızdaki her insanla nasıl bir ilişki kurmamız gerektiğine daha iyi odaklanabilir ya da belki de hiçbir ilişki kurmamanın daha faydalı olacağı sonucuna daha kolay varabiliriz.

Tanıştığımız insanlarla yapmayı deneyebileceğimiz en az beş şey vardır:

Birincisi: İlişki ağı kurma

Bu haksızca kötülenen bir düşüncedir. Bizler kocaman bir dünyadaki küçük, kırılgan varlıklarız. Bireysel kapasitemiz hayal gücümüzün taleplerini fark etmek için tümüyle yetersizdir. Bu yüzden elbette iş birliği yapabileceğimiz insanlara, becerilerini ve enerjilerini bizimkilerle aynı hizaya getirebilecek insanlara ihtiyaç duyarız. Bu arkadaşlık düşüncesi klasik edebiyata çokça alan tanımıştır. Jason adındaki kahraman kaptanın Altın Post’u aramak üzere Argo’ya doğru denize açılmak için bir grup arkadaşını bir araya getirişini anlatan efsanevi Antik Yunan öyküsü Argonotları ele alalım. Daha sonra aynı düşünce, İsa, merhamet ve bağışlayıcılık hakkında dünyayı değiştiren bir ya da iki düşünceyi yaymasına yardım edebilecek on iki havariyi bir araya getiren bir ilişkiler ağı kurduğunda da ortaya çıkmıştır. Kartvizitlerimizi uzatırken gösterdiğimiz çabayı küçültmektense bu saygın örnekler idealde arkadaşlardan bir ilişkiler ağı kurmanın ne kadar soylu ve azimli bir davranış olabileceğini gösterebilir.

 arkadaslk amac 2

İkincisi: Güven Vermek

İnsanlık dehşet duygusuyla doludur. Her an itibarımızı yitirmenin, tehlikenin ve hayal kırıklığının eşiğinde dururuz. Görgü kuralları,  düşündüğümüz kadar deli olan bizden başka kimse olmadığını sanma tehlikesiyle her an karşı karşıya olduğumuz için vardır. Arkadaşlara fena halde ihtiyacımız vardır çünkü ancak yüzeysel olarak tanıdığımız insanlara cinsel saplantılarımızdan, pişmanlıklarımızdan, öfkemizden ve kafa karışıklığımızdan pek söz etmeyiz. Kendilerinin de bir miktar akıllarını oynatmış olduklarını itiraf etmeyi reddederler. Oysa güven verici arkadaş kendi utançlarına ve kusurlarına dair gerekli ve doğru miktarda erişim sağlar; kendimizi ve daha üzücü ve sorunlu yanlarımızı daha fazla şefkatle değerlendirmeye başlamamızı sağlayacak bir kavrayış sunar.

Üçüncüsü: Eğlence

Hedonizm ve anında doyurulan hazlardan söz edilmesine karşın, hayat bize ciddi olmamız gerektiğine dair bitmek bilmeyen bir ders verir. Saygınlığımızı korumamız, aptal gibi görünmekten kaçınmamız ve olgun bir yetişkin gibi davranmamız beklenir. Baskı o kadar zahmetli hale gelir ki sonunda tehlikeli bile olabilir.

Bu yüzden yanlarında soytarılık edebileceğimiz insanlara ulaşmaya sürekli ihtiyacımız vardır. Bu insanlar vakitlerinin çoğunda örneğin bir beyin cerrahı olmak için eğitim alıyor ya da orta ölçekli şirketlere vergi yükümlülükleri konusunda danışmanlık yapıyor olsalar da birlikteyken iyileştirici biçimde budalalık edebiliriz. Şive taklitleri yapabilir, uçarı fantezilerimizi paylaşabilir ya da bir siyasetçiye büyük bir burun ve eksik bir üst diş ekleyerek veya bir fotomodele büyük kulaklar ve kıvırcık saçlar çizerek gazete üzerinde karalamalar yapabiliriz. Eğlenceli arkadaş, önemli ama saygın olmayan yönlerimiz konusunda duyduğumuz utanç sorununu çözer.

 arkadaslk amac 3

Dördüncüsü: Zihnimizi netleştirmek

Kendi başımıza düşünmek hiç beklemediğimiz ölçüde zordur. Zihinlerimiz ürkek ve hassastır. Bunun sonucunda da iç dünyamızdaki pek çok konu çözülmeden kalır. Kızdığımızı hissederiz ama nedeninden emin olamayız. İşimizde ters giden bir şeyler vardır ama bir türlü ne olduğunu tespit edemeyiz. Düşünen arkadaş, bizi görevde tutar. Kendimizi tanıma görevinde bize destek olan bir ayna görevi gören nazik ama derin sorular sorar.

 

Beşincisi: Geçmişe tutunmak

Bir grup arkadaşımızın şimdi kim olduğumuz hakkında söyleyecek hiçbir şeyleri yoktur ama yine de onları görmeye devam ederiz, arkadaşlıklarından biraz sıkılırız ama onlarla birlikteliğimizi sürdürmek kötü değildir. Belki onları okuldan ya da üniversiteden tanıyorduk ya da yirmi yıl önce bir zaman birlikte çok özel bir tatil geçirmiştik veya çocuklarımız birlikte anaokuluna giderken arkadaş olmuştuk. Bu arkadaşlar, bizim geçmişteki halimizin şimdi uzak olduğumuz ama hala sadık kaldığımız bir yansımasını taşırlar. Bir zamanlar nelerle karşılaştığımızı ve bizim için o zamanlar nelerin önemli olduğunu anlamamıza yardım ederler. Bugün olduğumuz kişiyle ilişkili değildirler ama onlarla olan bağımız sürdükçe kimliğimizin tümü de tamamen çağdaş değildir.

****

Sosyal yaşamımızla ne yapmaya çalıştığımız konusuna bir miktar daha kesinlik kazandırmanın bir yan etkisi de pek çok durumda bizim için belirlenebilir hiçbir faydası olmayan insanlarla vakit geçirdiğimiz sonucuna varma olasılığımızdır. Bu sözde arkadaşlar mesleki tutkularımızla ya da ilgi alanlarımızla hiçbir ortak nokta paylaşmazlar; güven verici değildirler ve hatta içten içe bizim başarısız olma olasılığımızdan heyecan duyuyor olabilirler; onların yanında kendimizi bırakarak soytarılık edemeyiz ve bizim kendimizi tanımamıza yardım etme ya da kendilerini tanıma yolunda ilerleme konusunda zerre kadar ilgileri yoktur. Sosyal hayatlarımızdaki pek çok insan gibi yalnızca düzeltemeyecek kadar hassas olduğumuz üzücü bir kaza sonucu yörüngemize girmiş insanlardır.

 arkadaslk amac 4

 

Biraz amansız olma cesaretini göstermemiz gerekir. Arkadaşlıklarımız konusunda seçici olmak arkadaşlığa olan inancımızı kaybettiğimiz anlamına gelmez. Bir arkadaşlığın nasıl olabileceğine dair daha açık ve daha titiz hale geldiğimizin kanıtıdır. Arkadaşlığın amacının ne olabileceğini bilmenin bedeli, en iyi durumda, kendimizle baş başa birkaç akşam daha kalabilmek olacaktır.

 

Recent entries