{"id":18686,"date":"2023-05-26T09:00:23","date_gmt":"2023-05-26T09:00:23","guid":{"rendered":"https:\/\/www.theschooloflife.com\/amsterdam\/?p=18686"},"modified":"2023-07-13T14:53:57","modified_gmt":"2023-07-13T14:53:57","slug":"waarom-jij-als-mens-van-de-toekomst-de-kunst-van-hilma-af-klint-moet-kennen","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.theschooloflife.com\/amsterdam\/blog\/waarom-jij-als-mens-van-de-toekomst-de-kunst-van-hilma-af-klint-moet-kennen\/","title":{"rendered":"Waarom jij als \u2018mens van de toekomst\u2019 de kunst van Hilma af Klint moet kennen"},"content":{"rendered":"
\n
\n
\n

Hilma af Klint, een Zweedse kunstenaar die in haar 82 jaar op deze planeet zo\u2019n 1300 werken produceerde. Van uiterst realistische landschapsschilderijen tot kleurrijke, mystieke werken. Nog nooit van gehoord? Da\u2019s niet gek. De voor een lange tijd onbekende Hilma Af Klint wordt sinds kort pas beschouwd als een van de grondleggers van de abstracte kunst. Inmiddels heeft zij haar plekje in de kunstgeschiedenis gekregen en noemt men haar in het rijtje van de Klassieke Modernen: Piet Mondriaan, Wassily Kandinsky en Kazimir Malevich.<\/p>\n

Je vraagt je misschien af hoe dat kan. Dat hadden wij namelijk ook. Wie is deze mysterieuze kunstenaar? Hoe groeide haar recent nog onbekende werk uit tot een onmisbaar onderdeel van de abstracte kunst? En waarom slaat haar kunst nu juist aan bij ons, \u2018de mensen van de toekomst?\u2019 We vroegen het Laura Stamps, conservator moderne en hedendaagse kunst bij het Kunstmuseum Den Haag. In samenwerking met andere kunstexperts, van onder andere Tate Modern, stelde ze een tentoonstelling over Af Klint en Mondriaan samen en publiceerde het boek Hilma af Klint & Piet Mondriaan: Levensvormen<\/em>\u00a0over de artistieke evoluties van deze twee topkunstenaars.<\/p>\n

Het leven van de spirituele Hilma af Klint<\/h3>\n

Af Klint werd geboren in Zweden, in 1862. Haar carri\u00e8re als kunstenaar begon als succesvolle student aan de Royal Academy of Fine Arts in Stockholm. Daar leerde zij de fijne kneepjes van het vak en studeerde ze in 1887 cum laude af. Ze kreeg haar eigen atelier aan de universiteit en ontwikkelde zich tot een gerespecteerd portret- en landschapschilder.<\/p>\n

Na het tragisch overlijden van haar zusje in 1880 ontwikkelde Af Klint een sterke interesse in spiritualiteit en theosofie. De theosofie is een filosofische, metafysische leer die ernaar streeft de essentie van het universum en de onderliggende spirituele principes te begrijpen. Deze interesses diepte zij verder uit als onderdeel van \u2018De Vijf\u2019; een groep vrouwelijke kunstenaars die samenkwam om spiritualiteit te verkennen. Ze mediteerden, namen deel aan seances en gaven via kunst uiting aan spirituele ervaringen.<\/p>\n

In haar notitieboekjes is terug te lezen hoe zij zichzelf als medium zag. Als kanaal voor de vertaling van spirituele boodschappen. Haar meest beroemde werk is de verzameling Paintings for the Temple<\/em>. \u201cPaintings for the Temple<\/em> maakte ze onder invloed van de geestelijke wereld,\u201d legt Laura Stamps uit. “Daar heeft ze van 1906 tot aan 1915 aan gewerkt. Het is een afgeronde club werk, bestaande uit 197 werken. Ze heeft daar ook vele notities over gemaakt. Ze beschrijft hoe de werken tot haar zijn gekomen en wat het allemaal zou moeten betekenen. Het idee was om die werken bij elkaar te houden en tentoon te stellen in een tempel. Ze beschrijft hoe de werken in die tempel, in een soort spiraal, een evolutie zouden laten zien.\u201d Evolutie als begrip zie je vaak terug in haar werk. Af Klint probeerde bewegingen in onze realiteit te laten zien. The Ten Largest<\/em>, de meest bekende werken van Paintings for the Temple<\/em>, tonen bijvoorbeeld verschillende levensfases. Per fase zie je hoe vormen en kleuren veranderen, evolueren en steeds abstracter worden.<\/p>\n

Opmerkelijk is dat Hilma haar werken niet signeerde. \u201cZe waren niet van haar,\u201d licht Laura toe. \u201cZe zag zichzelf slechts als het medium dat de boodschap ontving en uitdrukte.\u201d Deze spiritueel ge\u00efnspireerde werken maakte ze in beslotenheid, al stelde ze ze wel een keer tentoon. In haar testament nam ze op dat haar kunst pas 20 jaar later tentoongesteld mocht worden. De spirituele krachten waar zij mee in contact stond, lieten haar naar eigen zeggen weten dat de wereld nog niet klaar was voor haar kunst. \u201cHaar werk was bedoeld voor de mens van de toekomst, niet voor haar tijdgenoten,\u201d benadrukt Laura.<\/p>\n

Een holistisch perspectief op kunstgeschiedenis<\/h3>\n

En daar zijn we dan. In \u2018de toekomst\u2019. En wat blijkt? Als we naar de populariteit van haar werk in de 21ste eeuw kijken, had ze duidelijk een punt. Haar kunst slaat aan bij de mensen van nu.<\/p>\n

Het begon in 1986, zo\u2019n 100 jaar na haar geboorte. Voor het eerst plaatste men haar werk tussen dat van Mondriaan, Kandinsky, Kupka en Malevich. Daarmee maakte Maurice Tuchman, de curator van de tentoonstelling, Af Klint onderdeel van de groep kunstenaars die begin twintigste eeuw verantwoordelijk was voor de geboorte van de abstractie. De aandacht voor haar werk viel daarna een tijdje stil, totdat in 2013 het Moderna Museet in Stockholm de draad weer oppakte. \u201cHun tentoonstelling was een mega-succes,\u201d benadrukt Laura. \u201cNiet eens zozeer in de kunstwereld, maar vooral onder de mensen. Het publiek leek totaal ontroerd door haar werk. Het raakte mensen echt.” Tenslotte exposeerde het Guggenheim (dat trouwens verdacht veel op die ooit beloofde tempel lijkt) haar werk in 2019. \u201cVoor het Guggenheim was het de meest succesvolle tentoonstelling ooit. Ze behaalden een recordaantal van 600.000 bezoekers. En dat was echt het laatste stapje waardoor zij er in de canon is bijgezet.\u201d<\/p>\n

\u201cRond 1986, en soms nog steeds, werd haar erkenning ontvangen met veel kritiek,\u201d vertelt Laura. Theoretische argumenten weerhield de kunstwereld ervan Af Klint direct in dit rijtje te plaatsen. Zo beargumenteren sommigen dat zij hier niet thuishoort omdat ze geen onderdeel uitmaakte van de kringen van de abstracte kunstenaars, of omdat ze haar werk maakte onder invloed van de geestelijke wereld. Laura beschouwt deze argumenten als te eenzijdig: \u201cAls de kunstgeschiedenis zou zijn gestopt in 1945, dan hebben ze gelijk, ja. Dan hoort ze er niet bij. Maar de tijd is doorgegaan. We weten nu dat zij dit werk maakte in dezelfde tijd als Kandinsky en Mondriaan. Als je de kunstgeschiedenis vanuit holistisch perspectief bekijkt, dan hoort zij zeker bij de pioniers van de abstractie.\u201d<\/p>\n

Het antwoord van de kunstenaar<\/h3>\n

Af Klint leefde in een tijd vol ontwikkelingen en ontdekkingen. Wetenschappers onderzochten de natuur en hielden zich bezig met fenomenen als atomen; de kleinste deeltjes die onze realiteit vormen. De evolutieleer van Darwin was inmiddels doorgedrongen tot het grote publiek en stromingen als de theosofie poogden het gat tussen spiritualiteit, de kerk, en exacte wetenschappen te dichten. Spiritualiteit en wetenschap lagen daar dicht bij elkaar. Men dook dieper op alle niveaus dan het oog waarneemt.<\/p>\n

Hilma af Klint leek die tijdsgeest haarfijn aan te voelen. Haar verbinding met het mystieke, haar interesse in de theosofie en fascinatie voor de antroposofische leer van Rudolf Steiner lijkt logischerwijs verbonden met de eigenzinnige beeldtaal die zij vormde. Zo legt Laura uit dat: \u201cals je het hebt over fenomenen als atomen, heb je het over het onzichtbare en dan kom je als vanzelf dichtbij het geestelijke. Het wetenschappelijke en het goddelijke komen daar bijna in samen. Ik vind dat een heel mooi gegeven in haar werk. Hoe mystiek ook, in feite gaat het over de realiteit en hoeveel meer dat is dan we kunnen zien.\u201d<\/p>\n

Op haar eigen manier verhield Af Klint zich tot de ontwikkelingen van haar tijd. Iets waar alle kunstenaars zich aan wagen, volgens Laura. \u201cKunstenaars proberen zich altijd te verhouden tot de werkelijkheid.\u201d \u201cDe ontdekkingen van die tijd laten zien dat onze realiteit, of hetgeen wij zien, maar een fractie is van wat er eigenlijk is. En ik denk dat als je dat echt tot je laat door dringen, dan is abstractie een heel logisch antwoord van kunstenaars. Abstractie is dan misschien eigenlijk \u00e9chter dan de natuurlijke figuratie.”<\/p>\n

Kunst voor de toekomst<\/h3>\n

Maar, als zij die tijdsgeest zo goed aanvoelde, waarom maakte ze dan kunst voor de toekomst? Zou haar kunst niet juist goed in de smaak vallen bij haar tijdgenoten? Daar is Laura niet van overtuigd. \u201cJuist omdat die ontdekkingen en denkwijzen zich toen ontwikkelden, was het voor een groot publiek eigenlijk nog moeilijk te vatten,\u201d legt ze uit. \u201cZe ontwikkelde natuurlijk een beeldtaal die ver afstond van wat mensen toen gewend waren. Er was tijd nodig om haar beeldtaal door te laten dringen.”<\/p>\n

\u201cNet als Mondriaan zei Af Klint kunst te maken voor een andere generatie. Voor mensen van de toekomst. Voor een generatie die een andere perceptie op de realiteit heeft,\u201d benadrukt Laura. \u201cEn we leven nu natuurlijk opnieuw in een tijd waarin de dingen allemaal een beetje worden opgerekt.\u201d Het is net zo goed een tijd gedreven door sociale, wetenschappelijke en technologische veranderingen. We leven in een maatschappij waarin we op veel vlakken opnieuw kijken naar de ooit bepaalde grenzen en verder proberen te kijken dan de bestaande systemen. Bovendien zie je dat veel mensen bezig zijn met zingeving, een spirituele zoektocht, zo je wil. Af Klints verkenning van de relatie tussen de wetenschap, de natuur en het spirituele leven is ook nu uitermate actueel.<\/p>\n

Op gevoelsniveau blijft het natuurlijk lastig om uit te leggen waarom haar kunst ons diep van binnen raakt; dat zal altijd een beetje mysterieus blijven. Misschien zou jij als \u2018mens van de toekomst\u2019 het zelf maar moeten ervaren.<\/p>\n<\/div><\/div>\n<\/section>\n

\n
<\/div>\n
\n
\n
<\/div>\n
\n
\n
\n

Collegereeks<\/a>, Online<\/a><\/p>\n

Conservatoren over grote vrouwelijke kunstenaars<\/h2>\n

Naast het werk van Af Klint, zijn er nog vele andere vrouwelijke kunstenaars te ontdekken. In onze nieuwe reeks duiken we vanaf 19 september onder leiding van een aantal topconservatoren in het leven en werk van Kusama, Robertson, Dumas, Rego en Cassatt.<\/p>\n

\n
Datum2023-09-07<\/span><\/div>\n
LocatieOnline<\/span><\/div>\n
Prijs\u20ac 129,-<\/span><\/div>\n<\/p><\/div>\n
Ticket boeken <\/g><\/svg><\/span><\/a><\/div>\n<\/p><\/div>\n<\/p><\/div>\n<\/p><\/div>\n<\/p><\/div>\n<\/p><\/div>\n<\/section>\n
\n
\n
\n
\n
\n

Een interview met Laura Stamps<\/h2>\n

Een interview met Laura, door Laura.<\/p>\n<\/p><\/div>\n<\/p><\/div>\n

\n
\n
\n \"\"<\/span>\n <\/div>\n
\n

Laura Stamps, Kunstmuseum Den Haag<\/h3>\n
Laura Stamps is conservator moderne en hedendaagse kunst bij het Kunstmuseum Den Haag. Als kunsthistorica werkte zij eerder<\/div>\n


\n Bekijk

\n
\n
\n \"\"\n <\/div>\n
\n

Laura Werdler<\/h3>\n
Als sociaal psycholoog is Laura gefascineerd door het begrijpen van menselijk gedrag en interacties. Ze heeft een passie<\/div>\n


\n Bekijk

\n
\n