Crash Course: Latijns-Amerikaanse filosofie

In deze Crash Course maak je kennis met de belangrijkste Latijns-Amerikaanse ideeën uit verschillende tijden. 

Over het ontstaan en de ontwikkeling van de Latijns-Amerikaanse filosofie is in ons land weinig bekend. In het filosofieonderwijs staat nog altijd de westerse filosofie centraal waarbij steeds het oude Griekse denken als uitgangspunt wordt genomen. Maar als het gaat over de grote vraagstukken van deze tijd valt vanuit een ander perspectief op het leven veel van de huidige Latijns-Amerikaanse en precolumbiaanse denkers te leren. Zowel voor ons persoonlijke leven als ons samen leven met anderen.  

Leer over de Azteken, Inca’s en Maya’s, kom erachter hoe de Latijns-Amerikaanse filosofie door kolonisatie, de katholieke kerk en Westerse filosofie is beïnvloed en hoe er unieke filosofische ideeën zijn ontstaan die inspelen op de geschiedenis van het continent. 

Kijk vanuit een ander perspectief naar kolonisatie, bevrijding, ethiek, esthetiek, ecologie en het leven. En maak kennis met een reeks grote filosofen waar je waarschijnlijk nog nooit van gehoord hebt:Guaman Poma de AyalaSalazar BondyJosé Martí, Walter MignoloMaria ZambranoEnrique DusselAlberto Acosta,en meer. 

 

Het programma

College I: Bevrijdingsdenken 

Vanaf de overtocht van Columbus is de bevolking van Zuid-Amerika meer dan vier eeuwen lang de eigen identiteit ontnomen. Taal, religie en wet werden door Spanjaarden en Portugezen opgelegd. Afrikanen werden slaaf gemaakt en naar de landerijen overzee getransporteerd. In de negentiende eeuw wordt de slavernij afgeschaft en vrijheidsstrijders zoals Simón Bolivár en José Martí zetten zich in voor een nieuw gevoel van eigenwaarde en onafhankelijkheid. We onderzoeken wat eraan voorafging door te kijken naar culturen van Azteken, Incas en Mayas en bekijken hoe denken werd gedekoloniseerd door deze vrijheidsstrijders.   

College II. Sociaal denken 

In dit college gaan we na hoe oude levensinzichten doorwerken in huidige opvattingen over participatieve democratie. De Azteken en Inca’s kenden interessante bestuursvormen en hoogontwikkelde steden, waarin opvattingen over zon, water en Moeder Aarde een centrale plek hadden. Veel daarvan is terug te vinden in het manuscript van Guamán Poma de Ayala dat begin twintigste eeuw in Kopenhagen werd teruggevonden.  

College III. Ethisch denken 

De Latijns-Amerikaans filosofie is jong. Een eigen denkrichting krijgt vorm vanaf het moment waarop Salazar Bondy zich in 1968 afvraagt of er een eigen Latijns-Amerikaanse filosofie bestaat. De bevrijdingsfilosofie ontwikkelt zich als nieuwe denkrichting. Daarin staat een opvatting over ethiek centraal waarin het primair gaat over de in stand houding van leven en het realiseren van bestaanszekerheid. We zullen dat volgen aan de hand van Enrique Dussel, de belangrijkste exponent daarvan. 

College IV. Esthetisch denken 

Aan wat het grootste wonder van het leven is, gaan we dagelijks voorbij: het verschijnen van de zon aan de horizon in het Oosten en het ondergaan in het Westen, vaak in een gloed van kleuren. In de Amazone is er de canario da mata die elke ochtend bij het krieken van de dag de zon verwelkomt. Zon en water zijn voor ons leven noodzakelijke energiebronnen. Wij lijken voor die imponerende gebeurtenissen het gevoel te zijn verloren. Dat vraagt om een andere sensibiliseringWe gaan na hoe belangrijk het is om geraakt te worden. Dat niet alles meteen beredeneerd moet worden. En dat er ook een poëtische reden is, zoals Maria Zambrano het noemt. Het voert ons terug naar de betekenis van de mythe als grondvorm van kennen. 

College V. La Vida denken 

Bij Enrique Dussel krijgen opvattingen over ethiek, politiek en economie vorm. In die volgorde en niet andersom. Hij staat aan de bron van een nieuwe opvatting van het goede leven – Buen Vivir – waarin de totaliteit van het leven centraal staat. Ook dat voert weer terug naar oude uitgangspunten die hebben geleid tot grondwetswijzigingen in Equador en Bolivia waarin Moeder Aarde rechten kreeg, zoals beschreven door Alberto Acosta. 

 

De docent

Renate Schepen Jaaropleiding TSOLARenate Schepen
Renate Schepen studeerde wijsbegeerte aan de VU, aan de University of Ghana in en aan de Universidad de La República in Montevideo. Momenteel doet zij promotie-onderzoek op het gebied van interculturele filosofie aan de Universiteit van Humanistiek in Utrecht en de University of Vienna. Zij is co-auteur van Filosofie van het Verstaan (2014, Garant uitgevers) en Doordenken Doorwerken, intercultureel en ecosociaal denken en doen (2016, Garant). In haar werk als filosoof heeft zij in het bijzonder aandacht voor stemmen van buiten het dominante discours.

Praktische informatie

Voertaal: Nederlands
Soort: Collegereeks van vijf bijeenkomsten
Prijs: € 210,-

Data: dinsdag 20, 27 oktober, 3, 10, en 17 november
Tijd: 18:30-21:00
Locatie: Frederiksplein 54, Amsterdam

Alles gaat nu een beetje anders door Corona. Bekijk hier onze tijdelijke schoolregels. 

Koop je tickets voor
Crash Course: Latijns-Amerikaanse filosofie

€ 210

wat:
Reeks