Werkzinloosheid

blog werkzinloosheid

Het systeem dat we kennen als kapitalisme is zowel wonderlijk productief als ontzettend problematisch. Het werkt extreme ongelijkheid in de hand, het maakt onmiddellijke winst belangrijker dan lange termijn voordelen, het maakt ons verslaafd aan onnodige producten en stimuleert consumptie die de natuurlijk bronnen van onze wereld uitput met verschrikkelijke consequenties. En dat is nog maar het begin. We weten inmiddels maar al te goed wat er mis kan gaan met kapitalisme. Maar dat is geen reden om niet te dromen over de manier waarop kapitalisme in een Utopische toekomst zou werken. Hoe zou het bijvoorbeeld zijn als er niet alleen wordt gekeken naar het werkloosheidcijfer, maar ook naar de werkzinloosheid? 

Een man die flyers uitdeelt voor de casino-keten ‘Las Vegas Sands’ om toeristen te verleiden hun gokautomaten te gebruiken, heeft technisch gezien werk. Hij krijgt loon omdat hij helpt om een (klein) probleem van zijn werkgevers op te lossen: dat anders niet genoeg toeristen de blauwe lucht en de gezellige drukte van een stad in zuid Nevada achterlaten, om de donkere, airconditioned hallen te betreden van een casino met een Egyptisch thema, bekleed met rijen rinkelende gokkasten. Hij telt niet meer mee in de werkloosheidscijfers.

Hoewel deze man werkt, behoort hij tot een grote groep mensen die wel een baan heeft, maar werkzinloos is. Met zijn werk helpt hij kapitaal te genereren, maar hij draagt niet bij aan het welzijn en floreren van mensen. Velen passen in datzelfde rijtje: mensen die sigaretten maken, slecht ontworpen appartementen, prullerige kleding, misleidende reclames, koekjes waarvan je aderen dichtslibben en drankjes met een hoge suikerwaarde (hoe lekker het ook is). Het werkzinloosheidcijfer is erg hoog in onze economie. 

En het is niet alleen het meest schadelijke werk dat aangemerkt kan worden als werkzinloosheid. Intuïtief herkennen we direct werk dat we als ‘alleen maar een baan’ zien. We voelen aan wanneer we veel te veel van onze tijd, moeite en intelligentie besteden aan vergaderingen die niets oplossen. Of mensen lastig vallen met producten waar we zelf, als we eerlijk zijn, weinig bewondering voor hebben.

En hoewel we ook voor zinloos werk oprecht dankbaar kunnen zijn en we er het beste van kunnen maken, hopen we vaak toch stilletjes dat we als werknemers een bijdrage kunnen leveren aan het algemeen belang. Dat ons werk een verschil maakt, al is het maar een klein verschil. 

Economen en overheden hebben met wisselend succes technieken uitgeprobeerd om werkloosheid terug te dringen. Belangrijke acties in hun strategie zijn: de rente verlagen en het bijdrukken van geld. In vakjargon is de sleutel tot het terugdringen van werkloosheid: ‘de vraag stimuleren’.

Dit werkt om het werkloosheidcijfer kleiner te krijgen, maar deze methode maakt geen onderscheid tussen de soort vraag, tussen goede en slechte behoeften, en daardoor ook niet tussen zinvol werk en werkzinloosheid.

Om werkzinloosheid terug te dringen is de truc niet om zomaar elke vraag te stimuleren, maar om de juiste vraag te stimuleren. Om mensen te prikkelen iets te kopen dat werkelijk bijdraagt aan voldoening en om de schadelijke producten niet goedkoop en aantrekkelijk te maken. Zo krijgen individuen en ondernemingen de kans om hun arbeid te richten, en winst te maken, op betekenisvolle gebieden van de economie.

Er wordt hier niet gesuggereerd dat werkloosheidscijfers irrelevant zijn, want die zijn zeer belangrijk. Maar de cijfers verhullen een ambitieuzere index en de centrale vraag: zetten we menselijk kapitaal bewonderenswaardig in?

Dit is een bewerking van een artikel uit The Book of Life, het brein en de bibliotheek van The School of Life.

Recent entries