Opvoeden in de 21e eeuw: Tieners

blog jelle opvoeden

Op 8 februari spreekt neuropsycholoog Jelle Jolles over het tienerbrein. Hij geeft advies aan opvoeders, leraren en coaches over kind en tiener van 8 tot 20 jaar. Jolles is hoogleraar en auteur van de bestseller ‘Het tienerbrein’. Hier vind je alvast een voorproefje van wat hij te vertellen heeft.

Door: Jelle Jolles

Het onbegrip tussen volwassenen en tieners is van alle tijden. Op een kleitablet uit Mesopotamië van 4000 jaar geleden staat: ‘De jeugd is zo verdorven, zo bandeloos, dat we de hoop moeten opgeven dat het ooit nog goed met ons komt.’ Dit soort uitspraken gebruiken we nog steeds. De vraag is daarom: ‘wat weten nu eigenlijk over de tiener?’. 

Wat we weten? Veel! Er is op dit moment veel meer bekend door recente kennis en inzichten uit de neuropsychologie, maar ook vanuit hersenonderzoek en andere disciplines. Deze kennis kan ons helpen om beter met tieners om te gaan waardoor ze zich ook beter kunnen ontplooien. 

De tienertijd
Het belangrijkste dat we nu weten is dat de tienertijd een tijd is van kansen en mogelijkheden. Het gaat niet alleen om kommer en kwel of om risico’s en bedreigingen. De omgeving, in brede zin, is essentieel voor de tiener. De omgeving schept de voorwaarden waarbinnen hij zich het beste kan ontplooien. Daarvoor zijn steun, sturing en inspiratie nodig. En veel structuur. Van ouders, opvoeders leraren en sportcoaches.

Daarmee wil ik overigens niet zeggen dat opvoeders en leraren hun kind of tiener de les moeten lezen, maar het is wel belangrijk dat zij de routes wijzen, richting geven en hem vooral de gelegenheid geven om veel ervaringen op te doen.

Daarnaast is praten met het kind belangrijk. Zo scherp je de denk- en redeneervaardigheden. Dat is het allerbeste wat je met hem kunt doen.

Hoge eisen
We verwachten veel van kind en tieners. Maar tieners hebben nog maar een fractie van de kennis en ervaringen die ze nodig hebben om zich een weg te vinden in de wereld van de volwassenen. Toch is in het onderwijs, maar ook thuis een idee gegroeid van ‘zelfsturend leren’; dus de tiener moet het zelf uitzoeken. Neuropsychologische wetenschap laat zien dat de tiener nog veel sturing en inspiratie nodig heeft en niet goed met vrijheid kan omgaan. De hersenen zijn er nog niet klaar voor.

Advies
Realiseer je dat de tiener net zoveel moeite heeft met de wereld van de volwassenen als dat omgekeerd geldt. Eigenlijk heeft hij het nog moeilijker; er komt veel stress voor onder jongeren, ze hebben zorgen, ze weten onvoldoende waar het heen moet. Daarom staan jongeren wel degelijk open voor steun en coaching.

Het leven als opvoeder of coach wordt een stuk makkelijker als je je realiseert dat je jongere wel MOET rebelleren, eigenwijs is, nieuwe dingen aanpakt en niet de route van de volwassenen kiest. Dat zit ingebakken in de tienertijd. Hij is niet tégen de volwassenen maar heeft nog niet voldoende kennis en ervaringen om goed te oordelen. Als je je dat realiseert dan is er al heel veel gebeurd, omdat je als volwassene met meer interesse en ook vertedering kunt kijken naar je tiener. Vertedering omdat hij zo zijn best doet om te ervaren hoe de wereld eigenlijk werkt.

Ga de interactie met je kind aan en doe dat altijd met respect. Zorg dat je je niet opstelt als degene die gelijk heeft. Want dat is het gelijk van de volwassene. Een discussie met je tiener aangaan heeft geen zin. Ook als je hem wint, verlies je omdat je het contact kwijtraakt. Kortom, investeer in een zo gelijkwaardig mogelijke relatie. En geef aan je kind wat die het liefst wil: nieuwe dingen, stimuleer hem daarin, en geniet van die soms nog zwalkende pogingen om grip te krijgen op de wereld.

 

Op donderdag 8 februari spreekt professor Jelle Jolles (zie bio) voor The School of Life Amsterdam over het tienerbrein. Het gaat over 8-20 jarigen: de pre-adolescent, de tiener en de bijna-volwassene. Over die leuke, lastige, luie, creatieve tiener en over coachen en inspireren; hij heeft het over schools presteren en over ADHD; over sturen, steun en feedback. Kijk hier voor meer informatie

Recent entries