Goede voornemens voor het leven

blog voornemens

Door Maria Janssens

The central thing in all education is to make our nervous system our ally instead of our enemy.
William James

De meeste mensen maken goede voornemens, maar het lukt maar een klein aantal om ze het hele jaar vol te houden. De sportscholen zitten de eerste week van januari bomvol, maar in februari is het weer business as usual. Het lukt even om minder vlees te eten, maar zodra er wat stress op je werk komt, val je weer terug in je oude eetpatroon. Een paar weken oefen je gedisciplineerd op je gitaar, maar aan het eind van het jaar weet je niet eens meer waar die nu ligt.

Het is de tragiek van het menszijn dat de combinatie van iets willen en weten hoe je het kan bereiken, niet genoeg is om het ook daadwerkelijk voor elkaar te krijgen. Ons zenuwstelsel is lang niet altijd onze bondgenoot. Onze hersenen staan regelmatig niet aan onze kant.

Wie is die ‘wij’ dan? Volgens Dick Swaab zijn we ons brein, maar volgens de psycholoog Kelly McGonigal hebben we one brain and two minds. We kunnen op hetzelfde moment iets willen en het tegenovergestelde willen. We willen geen koekjes eten, maar we willen wel dat koekje eten. We willen gitaar leren spelen en niet de avond op Facebook doorbrengen, maar we willen ook wel de avond op Facebook doorbrengen. De gebieden in de kern van onze hersenen -evolutionair gezien de oudste- zijn over het algemeen gericht op korte termijn bevrediging, terwijl gebieden aan de buitenkant van de hersenen bezig zijn met de lange termijn, met onze waarden en met wie we willen zijn.   

De filosoof Harry Frankfurt spreekt over eerste orde en tweede orde verlangens. Een eerste orde verlangens is dat wat we direct op dat moment willen. We willen het koekje en we willen naar Facebook klikken. De tweede orde verlangens zijn dat wat we willen willen. We willen dat we gezond willen eten en niet het koekje willen. We willen dat we het instrument willen spelen en niet op Facebook willen zijn. Vrije wil is volgens Frankfurt gelegen in het kunnen handelen op basis van onze tweede orde verlangens. In andere woorden, volgens hem hebben we een vrije wil, wanneer we de mogelijkheid hebben om te kunnen zijn wie we willen zijn.

Een goed voornemen is een duidelijk geval van een tweede orde verlangen. We willen niet alleen wat we voornemen, we willen het ook willen. Een deel van ons staat alleen niet aan onze kant. Een goed voornemen kan je dus ook zien als een strijd met jezelf. 

We gaan deze strijd vaak zonder goede voorbereiding aan. We hopen dat het voornemen en geloof in onszelf genoeg is om het gewoon te doen. Over het algemeen is het dat niet. Maar zoveel meer is er nu ook weer niet voor nodig. Een kwartiertje besteden aan het maken van een plan is al genoeg om je slagingskans drastisch te vergroten en te winnen van die kant van je hersenen die niet aan jouw kant staat.  

Zo maak je een plan. 

1.Maak je voornemens specifiek
Als mens zijn we bedreven in onszelf voor de gek houden. Als je voornemen is om je moeder vaker te bellen, geef je jezelf ruimte om na een week te denken: vandaag hoeft het niet, want ik heb het vast al vaker gedaan dan vorig jaar. Afvallen? Als je eerst drie kilo aankomt en dan een halve kilo afvalt, ben je ook afgevallen, toch? Het is een stuk moeilijker om jezelf voor de gek te houden als je vooraf specifiek bent. Als je voornemen is om je moeder elke week één keer te bellen of in een maand twee kilo af te vallen, is het duidelijk wanneer je dit niet en wanneer je dit wel hebt gehaald.  

2.Concentreer je op dat waar je controle over hebt
Deze stap krijgen we cadeau van de Stoïcijnse filosofen. Veel van onze tijd verspillen we aan ons bezig houden en zorgen maken over zaken waar we niets aan kunnen doen. Check dus wat in jouw macht ligt om je voornemen te laten slagen en waar toeval of anderen nodig zijn. Verwijder vervolgens dit laatste stuk uit je voornemen. 

Neem je dus niet voor: In 2018 ga ik een leuke nieuwe baan vinden. Want je weet nooit wie er bij de banen die je leuk lijken in de sollicitatiecommissie zit of hoeveel ervaring de andere kandidaten hebben. En als het je toch lukt om een nieuwe baan te krijgen, kan je van te voren nooit zeker weten of het ook echt leuk gaat zijn. Wel kan je je voornemen: In 2018 ga ik wekelijks naar vacatures kijken. Direct een sollicitatiebrief schrijven als iets me aanspreekt. Ik vraag elke week iemand om advies. Etc.

3.Bedenk hoe je een gewoonte kan creëren
Voor veel voornemens, helpt het om te zorgen dat de acties die ermee gepaard gaan een gewoonte worden. Wanneer het een gewoonte is, zorgt het ervoor dat je veel minder wilskracht nodig hebt om te zorgen dat je het doet.

Hoe maak je creëer je een gewoonte? Charles Duhigg beschrijft in zijn boek The Power of Habit dat een gewoonte uit drie onderdelen: een prikkel, een routine en een beloning. De prikkel is een signaal wat voor jou de gewoonte in gang zet. Bedenk dus bij je voornemen wat de prikkel kan zijn en wat de beloning is. Het handige is dat je die prikkel alleen maar hoeft te bedenken om jezelf op de juiste moment aan je voornemen te laten herinneren. Vertel jezelf bijvoorbeeld dat elke keer als je de tafel hebt afgeruimd, je je moeder gaat bellen. Als het spreken met je moeder niet een beloning op zichzelf is, geef jezelf daarna dan een lekker kopje koffie met een stuk chocola.

Wil je juist van een gewoonte afkomen? De truc is dan om een andere routine te koppelen aan dezelfde prikkel. Wil je stoppen met ’s avonds koffie drinken en chocola eten? Elke keer als je in de verleiding bent, pak je een druif of doe je een gek dansje in de keuken. De beloning hoeft niet iets ingewikkelds te zijn. ‘Goed gedaan!’ tegen jezelf zeggen is al genoeg. 

4. Denk na over de wat mogelijke obstakels zijn en hoe je deze kan overwinnen.
Om je goede voornemens te laten slagen kan een flinke dosis gerichte pessimisme wonderen doen volgens de psycholoog Heidi Grant Halverson. Als we er vanuit gaan dat we iets toch wel kunnen, zal elke tegenslag voelen als falen en geven we gemakkelijk op. Wanneer we hebben nagedacht over alles wat mis kan gaan en hoe we hiermee omgaan als het gebeurt, kunnen we onszelf pas echt te snel af zijn. Schrijf dus, om je goede voornemen echt goed te maken, op welke verleiding je verwacht tegen te komen: wat je gaat doen als je een keer terugvalt in je oude gewoontes, wat je gaat doen als anderen je niet blijken te steunen en hoe je verwacht dat je eigen zenuwstelsel je in de weg gaat zitten.  

 

Bij The School of Life kan je de class volgen Van voornemens naar gewoontes.

 

Recent entries