Terug naar alle artikelen
Wie is de betere coach: Grieks paardmens Chiron of Madame Bovary? 

Wie is de betere coach: Grieks paardmens Chiron of Madame Bovary? 

Ben je een betere coach als zelf hebt meegemaakt waarover je de ander adviseert? Ben je effectiever als je zélf voor het dilemma hebt gestaan waar je een cliënt nu mee helpt?

Coach der goden

We gaan terug naar het oude Griekenland om kennis te maken met misschien wel de eerste coach uit de geschiedenis: Chiron. Chiron is een mythologisch figuur met het bovenlichaam van een mens en het onderstel van een paard. Centaurs waren gevreesde wezens vanwege hun brute kracht en barbaarse levensstijl en ook de jonge Chiron was nogal wild en onbezonnen. Toch ontworstelde hij zich aan zijn fysieke driften en zonderde zich af op de hoge berg Pilion.

Hij ontfermde zich over de ontwikkeling van talloze Griekse helden als Achilles, Ajax en Castor en deed dat met het grootste geduld, toewijding en wijsheid. Hij beheerste vele kunsten die hij overdroeg op zijn leerlingen, waaronder ook boogschieten. In een training met Herakles werd hij geraakt door een giftige pijl en zou eeuwig gaan lijden door zijn onsterfelijkheid. De chronische pijn werd Chiron’s drijfveer om zich verder te bekwamen in de geneeskunst. Zijn kracht en doorzettingsvermogen maakten hem uiteindelijk tot een ongekende expert die zijn kennis overbracht aan zijn leerlingen.

Leed is een briljante leermeester met gebreken

Chiron kreeg de bijnaam ‘De Gewonde Genezer’. Uiteindelijk doneerde hij zijn onsterfelijkheid aan Prometheus, die vastgebonden eeuwig moest sterven omdat hij het vuur van de goden had gestolen voor de mensheid. Die nobele daad van Chiron werd door Zeus beloond met een sterrenbeeld: Centurion, de boogschutter. 

Chiron werd een meesterlijke coach door de wijsheid die hij ontleende aan zijn eigen levenspad. Hij kende chronische pijn, teleurstelling, anders zijn, beheersing van driften, bedrog, geweld, de effecten van een goede leermeester – in zijn geval Apollo – en uiteindelijk ook zijn eigen sterfelijkheid. Hij deelde zijn kennis over leven en kunsten, zijn emotionele intelligentie en het beleg van zelfkennis met zijn talloze leerlingen. Die groeiden volgens het verhaal uit tot de grootsten uit de antieke geschiedenis.

Coaches die zelf de nodige kilometers op de teller hebben en een rijke levenservaring kunnen inbrengen in hun werk, zijn misschien wel beter in staat een client effectief te begeleiden. Met empathisch vermogen kunnen zij beter meevoelen wat een client doormaakt en op basis daarvan doorleefde adviezen geven over dilemma’s in werk en privé. 

Toch is er gelukkig ook hoop voor coaches met minder levenservaring. Veel meemaken heeft een vormend effect op de stijl van coachen en kan onbewust rigide maken voor andere routes naar een oplossing. Het wordt lastiger om ingesleten paden te verlaten. Bovendien kan veel ervaring de coach ook kwetsbaar maken voor de zogenaamde ‘tegenoverdracht’: het onbewust overdragen van emoties uit het eigen verleden van de coach in de advisering van de cliënt.

De obscene geest van Madame Bovary

Laten we tijdreizen van de oude Grieken naar het Parijs in de 19e eeuw. Daar publiceerde Gustave Flaubert in 1856 zijn debuut. Madame Bovary, zoals de roman heet, blonk uit door een buitenaards gevoel voor emotionele finesse.

Flaubert was in staat het leven van een ongelukkige en verveelde provinciale doktersvrouw Emma Bovary, die droomde van een kosmopolitisch en erotisch bourgeois-leven in de grote stad, in meesterlijk gedetailleerde bewoordingen te beschrijven. Het sprak daardoor zó tot de verbeelding dat er rechtszaken werden gestart om Flauberts obscene geest aan te klagen.

‘Le Mot Juste’ was Flauberts literaire missie. Wekenlang zoeken naar het juiste woord om precies die specifieke emotie weer te geven die Madame Bovary doormaakte in haar zoektocht naar het ontvluchten van de banaliteit van het eenvoudige leven. Let op: een vrij onooglijk ongetrouwd stedelijk mannetje schrijft over een overspelige leven van een getrouwde plattelandsvrouw die boven haar stand leeft. Zó briljant geschreven dat het nog steeds door velen wordt aangehaald als een van de tien beste boeken ooit.

Maar wat maakt de beste coach?

Kennelijk is het mogelijk om je ook in de gevoelens van de ander te verplaatsen zonder dat je zelf dat leven hebt doorleefd. Misschien is de verbeelding van wat iemand door moet maken een sterker instrument dan die gevoelens uit eigen ervaring kunnen oproepen.

Misschien ben je juist een betere coach als je het vermogen ontwikkelt je empathie zo in te zetten in je werk dat je vanuit een blanco positie voor een klein moment de ander wordt – zonder jezelf te verliezen. Je voelt even wat de cliënt doormaakt vanbinnen en schakelt terug naar wat je daar zelf bij denkt. Om daarna je adviezen weer te toetsen bij de ander door je erin te verplaatsen. Het meest persoonlijke is tevens het meest universele, zie de beroemde therapeut Carl Rogers.

Misschien maakte Flaubert wel gebruik van die menselijke eigenschap. Toch vraagt ook deze ‘Bovary-methode’ een belangrijke voorwaarde voor succes: je moet jezelf onderzoeken om te weten hoe je tegenoverdracht voorkomt. Want misschien heb je niet meegemaakt wat je cliënt doorleefde, zelf heb je natuurlijk ook je ervaringen: opvoeding, gebeurtenissen en misschien zelfs trauma. Niemand is echt helemaal blanco.

En dan reizen we weer terug naar waar we begonnen: de Tempel van Apollo in het antieke Griekenland. Boven dit schitterende bouwwerk waar we nog steeds de resten van kunnen bewonderen, prijkte een wijs advies: ken uzelve!      

De Bovary-methode of de Centaurstijl: welke kies jij?

Collegereeks, Online

De essentie van coaching

In onze nieuwe interactieve collegereeks gaat hoogleraar executive coaching Yvonne Burger in gesprek met topexperts over de belangrijkste hedendaagse coachingsmethodes. Leer van invloedrijke coaches over de achtergrond, wetenschappelijke inzichten en technieken van acht manieren van coachen.

Datum29 Mar 19:30
LocatieOnline
Prijs€ 330,- ex. btw

By The School of Life

Deel dit artikel

Vergelijkbaar nieuws